خلخال

اردبیل ، خلخال

با خلخال بیشتر آشنا شوید

خَلخال، یکی از شهرهای استان اردبیل و مرکز شهرستان خلخال است.

موقعیت و مشخصات

شهر خلخال بزرگترین شهر استان اردبیل بعداز اردبیل است. شهر خلخال در ۴۸ درجه و ۳۱ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۷ درجه و ۳۷ دقیقه عرض جغرافیایی و ارتفاع ۱۸۴۳ متر از سطح دریا واقع شده‌است. خلخال در جنوب شرقی استان اردبیل واقع شده‌است و رودهای هروآباد و آرپاچایی در آن جریان دارند. خلخال منطقه‌ای کوهستانی با آب و هوای معتدل و نسبتاً سرد می‌باشد. کوهستان جنگلی و بلند طالش در خاور خلخال از شمال به جنوب در حکم سدی میان دریای خزر و استان گیلان و آذربایجان است که باران خزری در دامنه شرقی آن ریزش کرده و جنگل‌های طالش را به وجود آورده‌است.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳۹٬۳۰۴ نفر (در ۱۱٬۵۰۱ خانوار) بوده‌است.

 

هنرهای دستی

از میان هنرهای دستی معروف این شهرستان می‌توان به تهیه شال، جاجیم‌های ابریشمی و پشمی، گلیم بافی، پلاس، لباس‌های پشمی و کرکی و بافت مسند اشاره نمود. متأسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری (پرورش کرم ابریشم) بافت جاجیم‌های ابریشمی نیز متروک شد و حالا در هر کجا جاجیم‌های خلخال پیدا شود باید آن را جزو اشیای عتیقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال که قسمت عمده آن در بخش شاهرود تهیه می‌شود از صادرات مهم خلخال بوده که آن هم فعلاً کاهش یافته‌است. بافت گلیم و مسند نیز در خلخال رواج دارد. در این منطقه گاه مسندهای بسیار نفیس دیده می‌شود که هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می‌بافند. فرش خلخال که در گذشته رواج بسیاری داشته و از رونق افتاده، در سال‌های اخیر برای احیا این صنعت کارهای صورت گرفته.

جاذبه‌های طبیعی

 

 

امامزاده دانیال بن موسی کاظم در روستای خانگاه سادات

منطقه حفاظت شده آق داغ

منطقه گردشگری ازناو

آبشار نره گر

روستای گردشگری کزج

اندبیل(خلخال)

قله آق داغ(خلخال)

قله عجم

گردنه الماس

موزه گنجینه خلخال شامل آثارباستانی مربوط به حفاری‌های منطقه خلخال و اردبیل.

روستای گردشگری برندق

روستای گردشگری و توریستی نمهیل

آبشارآق بلاغ (سیبیه خانی) در روستای لرد بزرگترین روستای خلخال

کوه آق داغ در نزدیکی دهستان بزرگ برندق قرار دارد.

رودخانه قزل اوزن نیز از کنار روستای نمهیل جاریست.

ییلاق سرسبز و زیبای روستای کلستان که دارای آب معدنی با خاصیت درمان سنگ کلیه که معروف است به آب کلیه.

چشمه آب سرد میرعادل (یا به زبان ساکنین محلی بیلدیر) که در روستای اندبیل واقع شده‌است.

گردنه‌های مسیر خلخال - اسالم

چشمه آب سرد ازناو که در روستای خوجین واقع شده‌است.

آبشار نره گر

بوزلو کؤهول

مسیر قدیم خلخال - گیلان

ییلاق‌های معرف خلخال به‌نام، ییلاق سردول که در روستای وهرآورد قرار دارد و ییلاق تابستانی طایفه‌های گوناگون از جمله ایل شاهسون می‌باشد.

طبیعت زیبای روستای آلهاشم

فنا رود در روستای خوجین

حاجت بولاغی (ائللر باغی)

آبگرم روستای گرمخانه

کوه‌های روستای بلوکان

روستای گیلوان از زیباترین روستاهای این شهر با قدمتی چند هزار ساله

آبشار قاراقوش قایاسی واقع در روستای کلی

روستای کلی، یکی از روستاهای تاریخی و بسیار زیباست که سر شاخه‌های رود قزل اوزن از این روستا عبور می‌کند. این روستا به لحاظ معماری خانه‌هایش بسیار شبیه به ماسوله بوده و از آب و هوای بسیار مطلوبی در تابستان برخوردار است. باغات میوه این روستا نیز از جاذبه‌های گردشگری آن بوده و پیشه مردمانش کشاورزی و بافندگی است. چشمه قیرخ بولاغ (چهل چشمه) از زیباترین مناظر طبیعی این روستاست.

سوغات خلخال

نان‌های روغنی (نزیک - تل تل - چای چورگی و …)

عسل طبیعی خلخال که به لحاظ بکر بودن و کوهستانی بودن منطقه، یکی از غنی‌ترین و طبیعی‌ترین عسل‌های کشور می‌باشد و فراورده خاص عسل عبارتند از: شیرعسل، هویج عسل و پرتقال عسل

شیرینی‌های محلی

صنایع دستی همچون گلیم، جوراب‌های پشمی دست باف، شال، قالیچه و جاجیم خلخال

انواع میوه‌ها که عبارتند از: (انواع سیب، گلابی، زرد آلو، هلو، انواع آلو، گیلاس، آلبالو، گردو، انگور، توت، خیار، کمبزه (خیرچا)، شاتوت، ریواس (اوشقون) و…

مردم

برابر با سرشماری سال ۱۳۷۵ شهرستان خلخال ۱۳۷٬۹۹۲ نفر جمعیت داشت. شغل اصلی مردم این منطقه کشاورزی، دامداری و پرورش زنبور عسل است. زبان مردم شهر خلخال زبان ترکی آذربایجانی است. همچنین زبان مردم بخش مرکزی و عمده روستاهای این شهرستان ترکی آذربایجانی می‌باشد. یکی از قدیمی‌ترین نسخه‌های "دستور زبان تُرکی" در شهرستان خلخال نوشته شده‌است. یکی از این اسنادی که جزو میراث فرهنگی خلخال است و مطمئناً مثل خیلی از این آثار هنوز به نام خلخال به ثبت نرسیده ، کتاب قاعده‌ی زبان ترکی است که در سال ۱۲۸۹ هـ.ق  توسط عبدالعلی بن ميرزا فضلعلی خلخالی نوشته شده‌است و اخیراً این کتاب توسط موسسهٔ انتشارات یاران در تبریز، چاپ و منتشر شده‌است. نسخه خطی مذکور در کتابخانهٔ مجلس شورای اسلامی به شمارهٔ ثبت 61857 / 8256 محافظت می‌شود. کتابدار کتابخانه آنرا " قواعد زبان ترکی " و در شناسنامهٔ کتب خطی، " دستور زبان ترکی " نامیده است.

در شهرستان خلخال هم چون سایر شهرستان‌های استان اردبیل هنرهای دستی از رواج و قدمت زیادی برخوردار است که بیشتر این صنایع توسط زنان و دختران محلی انجام می‌گیرد. بیشتر مردم شهرستان خلخال مسلمان و اکثریت دارای مذهب شیعه هستند و اقلیتی نیز دارای مذهب سنی هستند.

از ضرب‌المثل‌های رایج خلخال «منده ایننی گورور ازونده تبننی گورمور» است.

اقلیم و آب و هوا

شهرستان خلخال یک منطقه کوهستانی است که ارتفاع آن از شرق به غرب و از شمال به جنوب کاهش می‌یابد، اختلاف ارتفاع در خلخال از ۳۰۰ متر الی ۳۳۳۳ متر است. رشته کوه‌های باغرو (تالش) در شرق آن از شمال به جنوب کشیده شده‌است که مانند سدی میان دریای خزر و استان گیلان و آذربایجان قرار گرفته‌است به‌طوری‌که بر خلاف دامنه‌های شرق در دامنه‌های غربی آن در منطقه خلخال به جهت کاهش باران و خشکی هوا پوشش گیاهی انبوه و چشمگیری دیده نمی‌شود در این شهرستان رود مهم قزل‌اوزن و شاخه‌های آن مانند شاهرود آرپاچای و شنگ‌آباد به طرف جنوب جریان داشته و سرانجام به دریای مازندران می‌ریزد این منطقه از لحاظ آب وهوا دارای تابستان‌های معتدل و زمستان‌های سرد است به لحاظ موقعیت‌های جغرافیایی و شرایط کوهستانی این منطقه دارای جالبترین منابع آب‌های گرم معدنی است که مهم‌ترین آن‌ها آب گرم معدنی گیوی سویی در بخش سنجد در فاصله شهرهای گیوی و خلخال می‌باشد مقدار بارندگی سالانه ثبت شده در ایستگاه‌ها در سال ۱۳۷۹ حدود ۸ /۳۱۲ میلی‌متر بوده‌است که نسبت به سال پیش از آن در حدود ۱۰ درصد نشان می‌دهد. شهر خلخال دارای سه رود جاری به نام‌های نورعلی چایی، قز باخان و هرو چایی که از داخل شهر می‌گذرند می‌باشد.

صنایع و معادن

مهم‌ترین صنایع شهرستان خلخال را صنایع دستی تشکیل می‌دهند. شهرستان خلخال یکی از مراکز مهم صنایع دستی استان اردبیل و نیز کل کشور محسوب می‌شود. انواع جاجیم، گلیم، اشیای منبت کاری شده و صنایع چوبی از عمده‌ترین صنایع دستی این شهرستان است. جاجیم بافی در اکثر روستاهای ایران به ویژه اغلب روستاهای آذربایجان مرسوم است و در هر منطقه دارای ویژگی‌های خاص می‌باشد در شهرستان خلخال جاجیم دارای ویژگی‌های خاص می‌باشد. در گذشته جاجیم مناسب‌ترین چیزی بود که مردم منطقه روی کرسی می‌انداختند که در این میان جاجیم چیچکلمه CHICHAKLAMEH با ترکیبی از رنگ‌های متنوع و نقوش لوزی داخل الوان راه راه آن در ده و شهر از همه مشهور بود با متروک شدن کرسی زغالی بافت و مصرف جاجیم در شهرها و حتی در شهرستان‌های دور و نزدیک نیز به فراموشی می‌رفت ولی روستاییان طبق عادت قدیمی مناسب‌ترین روانداز کرسی زمستانی را رها نساخته‌اند.

کشاورزی و دامداری

به دلیل دارا بودن اختلاف ارتفاع ۳۰۰الی ۳۳۳۳ متری به‌طورکلی خلخال از مناطق کشاورزی، باغ داری و دام پروری استان اردبیل است و محصولات عمده اش گندم، جو و حبوبات، برنج، گردو، سیب، گلابی، انگور و پنبه‌است. خلخال به لحاظ داشتن مراتع نسبتاً خوب از دامداری پیشرفته‌ای برخوردار است و انواع فراورده‌های شیری از قبیل: خامه، ماست، کره و پنیر و… هم چنین پشم، پوست و عسل از عمده‌ترین تولیدات دامی این منطقه به‌شمار می‌آیند.

مکان‌های مذهبی

امام زاده سید الیاس و سید هاشم روستای زاویه سادات

امام زاده سید دانیال

امام زاده قاضی‌لر

امام زاده پیر سلیمان (زنجیرلی امامزادا)

امام زاده روستای کالار

مقبره سید محمد آقا

امامزادگان الهاشم (روستای الشما)

امام زادگان روستای خوجین

امام زاده سید ابراهیم روستای خمس

گالری تصاویر خلخال

به زودی ...